Ja, vi elskar suppe!

Korleis få ein 7-åring som med jamne mellomrom høglydt erklærer at han ikkje liker blomkål og brokkoli til å elske blomkål- og brokkolisuppe? Eg har (tilfeldigvis og til mi store overrasking) funne oppskrifta: Ver like gnien på loffen som hustellærarmor di. Loff er like sjeldan kost i heimen vår som han var i min heim då eg var liten. Det er grovbrød ein blir mett av, og det er dermed det vi har i hus det meste av tida. Men første gongen vi serverte blomkål- og brokkolisuppe til middag, hadde vi parisarloff med smør ved sida av. Det slo an! Like sultefora på loff som eg kan hugse eg var då eg var liten, heiv vesleguten seg over brødet. Og like streng som eg hugsar mor mi var, sa eg at ein ikkje kunne ete seg mett til middag på bare loff. Dermed måtte guten (med mange grimasar) ete litt suppe og. Og oppdaga (til si store overasking) at det var godt. Verkeleg godt. Så denne suppa har vi relativt ofte her i huset. I dag var dette middagen. Og kven var det som føreslo dagens middag? Den vesle loffeetaren...

Blomkål- og brokkolisuppe

1 ss smør
1 stor løk
2 kvitløksfedd
1 ts tørka dill
500 g blomkål og brokkoli blanding
7 ½ dl hønsekraft
4 store poteter (av typen som vert mjølne når dei er kokte), skrelte og i terningar
1 dl matfløyte
1 ½ dl lettmjølk
½ ts pepar
½ ts salt
2 ½ dl riven, gjerne mager, ost

Smelt smør og fres hakka løk under omrøring til han er mjuk og blank, omlag 3 minutt. Ha i finhakka kvitløk og dill. Fres vidare omlag 1 minutt. Ha i blomkål, brokkoli og poteter. Hell i kraft og kok opp. Legg lok på gryta og la suppa småkoke til grønsakene er møre, omlag 10 minutt.

Hell suppa i ein hurtigmiksar (eller bruk stavmiksar) og mos grønsakene.

Hell suppa tilbake i gryta. Bland inn fløyte, salt og pepar. Varm suppa opp til kokepunktet. Ha i 2 dl ost og la han smelte (ikkje kok!). Hell suppa i varme tallerkar og strø resten av osten over. Server med det same.

Kjøttkaker versus fiskebollar

Ei historie som går om mi munnrappe mormor handlar om då ho fekk besøk av nevøen sin frå byen. Sjølv var mormor oppvaksen i finare strøk i Stavanger, men gifta seg med ein odelsgut frå Jæren og fekk fem barn med han. I huset medan barna budde heime budde og svigerfar hennar, gardsgut og jente (tenestejente). Slik vart det mange om beinet, og ungane hadde nok lært seg at ein måtte ta til seg maten før han forsvann. Nevøen var son til ei søster som budde att i byen, og han var av det beskjedne og forsiktige slaget. Så då mormor høfleg lurde på om Reidar ville ha kjøttkaker eller fiskebollar (truleg var det restemiddag som sto på bordet), drog han fælt på det: ”Je vet ikke je, moster.” ”Imidlertid er det bare fiskeboller igjen!” laud det kontante svaret.

Sjølv er eg ikkje i tvil. Kjøttkaker har aldri vore nokon favoritt. Riktig oppskrytt som ein av våre såkalla nasjonalrettar tykkjer eg det er. Korkje mors eller andre sine kjøttkaker freistar nemneverdig om eg kan få lov til å velje noko anna. Får eg fiskebollegryta til mannen min i staden, vert eg ekstra glad:

Ragnvalds fiskebollegryte

1 boks fiskebollar inkludert kraft (vel ein boks utan E621 glutamat/smaksforsterkar)
2 ss kveitemjøl
1 eple (jo syrlegare, jo betre)
2 dl frosne, grøne erter

blomkål eller brokkoli i passe mengd
¼ purre
1-2 gulrøter
3 dl matfløyte
2-4 ts karri

Rist saman fiskebollekraft og kveitemjøl i ein sauseristar. Hell i ei gryte saman med matfløyte. Kok opp under omrøring og la koke i omlag fem minutt saman med purre og gulrøter i skiver og fiskebollar. Rør av og til. Ha i eple, karri, blomkål/brokkoli og frosne erter. La alt koke opp. Smak til med salt og pepar. Server med kokte poteter.

Fiskebollepizza – vår helgepizza

Bare så det er sagt: Det er ikkje fiskebollar på vår vanlege helgepizza. Men yngstemann i huset tykkjer dei små mozarellaostane som vi bruker på pizzaen ser ut som fiskebollar. Eigentleg er dette bror min og sambuarens hans si fredagspizza-oppskrift. Men sidan vi har omarbeidd oppskrifta for å få pizzaen perfekt til oss, er oppskrifta no ganske annleis enn den vi eingong fekk. Blant anna vil både bror min og andre Italia-kjennarar nok fnyse lett over det sammalte mjølet eg alltid puttar i deigen. Men for oss passar det bra. Her kjem oppskrifta:

Deig:
1 ½ dl vatn
12 ½ g fersk gjær (eller omlag ½ pakke tørrgjær)
1 ts salt
ca 1 dl sammalt grov kveite
ca 2 ½ dl fint kveitemjøl

Bland saman ingrediensane til ein deig. Ved tørrgjær blandar ein gjæren med mjøl og salt før ein blandar i vatn som held mellom 45 og 50 grader. Ved fersk gjær rører ein gjæren ut i 37 graders varmt vatn før ein blandar inn salt og deretter mjøl. Lat deigen heve til dobbel storleik.

Saus:
1 boks hakka tomatar
1-2 ts salt
15-20 vri pepar (frå peparkvern)
½ ts sukker
1-2 ss pesto (den aller beste er den økologiske frå Alternativ mat)
nokre dropar Hot pepper sause
ein knivsodd sterkt chilipulver
(Bror min har ein klunk olivenolje i sausen i staden for pesto, og har fersk basilikum på toppen av pizzaen.)

Bland alt og smak til. Dette er nok til 2-3 pizzaar.

Pensle ei bakeplate med olivenolje, og kjevle deigen ut på denne.

Ha på saus og deretter skinke eller pepperonipølse. Vi plar bruke Birkebeiner- eller Standa-skinke (spekeskinke).

Klipp opp alle mozarellaane i ein boks over.

Steik på 250 grader nedst i omnen til pizzaen er gyllen. Server med det same.

Å slumpe over nye oppskrifter

Eg bruker ikkje buljongterningar, men lagar mi eiga kraft som eg frys og tek opp når det trengst. Det har for det meste gått i hønsekraft, laga av høns (som det no er nesten umogleg å få tak i i butikkane), løk, gulrøter og sellerirot. Fram til nyleg har eg ergra meg over at eg, sjølv om eg jo dreg ut alle dei gode smakane av ingrediensane, må kaste så mykje fin mat etterpå. Gulrøtene har ofte sonen min gumla i seg, men høna har gått i våtavfallet. Då det gjekk opp for meg at det i grunnen bare var meg sjølv som kunne gjere noko med saka, gjorde eg det ved neste høve. Då førre ladning hønsekraft var forsvarleg ausa på gamle syltetøyglas og sette til kjøling, reinska eg hønsebeina for kjøt, og la dei i mine eminente fryse-Tupperware-boksar. Til nedkjøling med dei og. Og sidan fraus eg alt saman.

Så langt alt vel, men kva kunne kjøtet brukast til? Eg bestemde meg for å prøve meg på ein sjølvkomponert hønseragu, inspirert av fiskebollegryta til mannen min. Det sto ein nesten full boks lettrømme i kjøleskåpet som var gått nokre dagar over best før-dato. Han såg og lukta fint, så eg bestemde meg for å bruke han som basis for ein saus. Litt vatn iblanda eit par spiseskeier kveitemjøl vart hivne i sauseristaren. Rist, rist, ferdig. I gryta saman med lettrømmen. Røre, røre. Karri passar godt både til fiskebollar og høns, så det bestemde eg meg for å ha i. Mykje karri må til, tenkte eg, og rista glaset godt over gryta. Men var han ikkje litt vel brun i fargen, denne karrien i dag, grubla eg over medan eg starta å røre. Ikkje før var tanken tenkt så forsto eg kva eg hadde gjort. Kvar morgon er det kanelen som vert henta ut av skåpet. Automatisk var det den eg hadde grabba då karrien skulle ut til bruk. I eit lite sekund kjende eg panikken breie seg. Kva skulle eg no lage saus av? Men eg roa meg fort ned att. Hadde ikkje eg både fått servert og sjølv laga sør-afrikansk Bobooti, ein god kjøtrett med kanel i? Då var vel kanel i hønsesausen verdas minste problem? Det verkelege karriglaset måtte fram frå skapet, og dermed fekk sausen ein meir vanleg karrifarge.

Løk og rosiner fekk koke med i sausen ei stund saman med hønsekjøtet.

Smakte til med salt og pepar, og hadde i frosne, grøne erter og eple i bitar.

Då raguen hadde nådd kokepunktet att var han ferdig. Eg kokte poteter ved sida av, og det vart ein grei middag.

Men ein del vart det att (seksåringen rynka på nasen og ville bare ha poteter), og i frykt for at det skulle hamne i søpla, tok eg allereie neste dag litt ragurest på føremiddagsskiva. Det vart suksess! Både eg og mannen min kosa oss svært med dette gode pålegget, som altså vart ein større slagar på skiva enn som middagsmat.